Rok 2022 obfitował w działania legislacyjne dotyczące funkcjonowania rynku telekomunikacyjnego i wszystko wskazuje, że rok 2023 nie będzie w tym zakresie gorszy. W październiku 2022 roku opublikowano ustawę o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych nakładająca na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego kolejne obowiązki sprawozdawcze. Nowelizacja ta upoważnia ministra właściwego do spraw informatyzacji do stworzenia i prowadzenia System Informacyjnego o Dostępie do Usług Stacjonarnego Internetu Szerokopasmowego, w skrócie nazwanego „SIDUSIS”. Dane do tego systemu przekazywane są przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych oraz jednostki samorządu terytorialnego. Pierwszego grudnia 2022 roku przedsiębiorcy telekomunikacyjni mogli zacząć uzupełniać SIDUSIS.

Izby gospodarcze reprezentujące nadawców i przedsiębiorców telekomunikacyjnych wystosowały apel dotyczący projektowanych zmian w ustawie o radiofonii i telewizji, w którym w zwięzły sposób wskazano negatywny wpływ tych zmian na działalność podmiotów mediów i telekomunikacji. Pozostaje mieć nadzieję, że to stanowisko Izb będzie miało wpływ na kształt projektowanych przepisów.

„Lex pilot” to nie jedyna regulacja mająca lub mogąca mieć wpływ na działalność telekomunikacyjną. Inne przepisy w projektach ustawy wprowadzającej PKE oraz ustawy Prawo komunikacji elektronicznej wprowadzą w działalności telekomunikacyjnej dużo zmian, nie wszystkie korzystne dla rynku telekomunikacyjnego. 11 stycznia 2023 roku projekt ustawy wprowadzającej Prawo komunikacji elektronicznej oraz projekt ustawy Prawo komunikacji elektronicznej będzie poddany pierwszemu czytaniu.

Przedsiębiorca telekomunikacyjny będzie zobowiązany zbudować system, którego zadaniem będzie realizacja tego obowiązku. Aby ten obowiązek skutecznie realizować, system taki powinien przeanalizować całą treść informacji przesyłanej do/z zakończenia sieci a następnie z tej informacji wybrać te, które należy zablokować. Jest to zadanie znacznie cięższe niż blokowanie wskazanych z nazwy stron www.

Zdajemy sobie sprawę, że większość przedsiębiorców komunikacji elektronicznej, którzy powinni zapoznać się z treścią przepisów nakładającym na nich obowiązki, ocenić, które obowiązki będą go obowiązywać i podjąć właściwy sposób ich realizacji, nie mają czasu, ludzi oraz merytorycznej wiedzy aby śledzić te wszystkie zmiany. 

Mając powyższe oczywiście jesteśmy gotowi do udzielania pomocy w realizacji przez przedsiębiorców komunikacji elektronicznej obowiązków dotyczących obronności i bezpieczeństwa.

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom przedsiębiorców telekomunikacyjnych, postanowiliśmy przygotowywać i prezentować materiały informacyjne, nie tylko w formie pisemnej, jak do tej pory, ale również w innych dostępnych formach i na wielu kanałach. Do współpracy planujemy zaprosić wielu ekspertów. Dlatego już teraz zapraszamy do zapisania się do naszego newsletter’a oraz śledzenia naszych kanałów w social media.

Oczywiście to nie było tak, że wszystkiemu winna jest pandemia bo termin wdrożenia przepisów był znany od końca 2018 roku, dodatkowo Komisja Europejska wspierała państwa członkowskie udzielając potrzebnych informacji oraz wskazówek. Oprócz tego BEREC, czyli Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej opracował i udostępnił wytyczne ułatwiające przystosowanie przepisów krajowych do ich europejskiego odpowiednika.

Jak wyjaśnia minister Janusz Cieszyński, prace nad PKE są na ostatniej prostej i jej projekt będzie rozpatrywany na najbliższym posiedzeniu Komitetu Stałego Rady Ministrów, a następnie prosto do Sejmu.

Dotychczas abonent będącego cudzoziemcem spoza Unii Europejskiej musiał podać numer paszportu lub karty stałego pobytu, żeby móc zawrzeć umowę z przedsiębiorcą telekomunikacyjnym. Natomiast po opublikowaniu powyższej ustawy (tj. 13 marca 2022 roku) obywatel Ukrainy może podać rodzaj, numer i serię, dokumentu podróży lub innego dokumentu ze zdjęciem umożliwiającego ustalenie tożsamości.

Ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy zmieniono między innymi zapisy ustawy o zarządzaniu kryzysowym, dzięki którym w sytuacjach kryzysowych Premier może wydać polecenia podjęcia działań dotyczących świadczenia usług lub dostaw, obowiązujące podmioty rządowe i samorządowe a także osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz przedsiębiorców.

Polecenia mogą być wydawane w celu 

• zapewnienia właściwego funkcjonowania, ochrony, wzmocnienia lub odbudowy infrastruktury krytycznej; 
• przejęcia kontroli nad sytuacją kryzysową, której wpływ na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia lub środowiska, jest szczególnie negatywny;
• usunięcia skutków sytuacji kryzysowej.

Przepisy ułatwiające pomoc obywatelom Ukrainy zmieniają również ustawę o działaniach antyterrorystycznych. Pierwszą dość istotną zmianą jest rozszerzenie zakresu prac możliwych do wykonania w związku z wydarzeniami terrorystycznymi albo zagrażającymi bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu. Powyższe zmiany przewidują również możliwość budowy, przebudowy lub instalowania infrastruktury przewodowej i innych urządzeń lub infrastruktury w zakresie niezbędnym do uruchomienia i prawidłowej eksploatacji tymczasowych instalacji radiokomunikacyjnych, w szczególności stacji bazowych ruchomej sieci telekomunikacyjnej.

Znowelizowany przepis zwalnia przedsiębiorcę telekomunikacyjnego, wykonującego wyżej opisane przedsięwzięcia, ze spełnienia niektórych obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego, o drogach publicznych, prawa wodnego oraz prawa o ruchu drogowym.

Nasze wątpliwości dotyczą niektórych definicji, stanowiące podstawę do tworzenia dobrze funkcjonującego przepisu, a omówione poniżej.

O ile pojęcie „telekomunikacja” została zdefiniowana w sposób jasny i zrozumiały to już „komunikacja elektroniczna” nie jest zdefiniowana. Oprócz definicji tych dwóch pojęć należy również określić wzajemnych zależności tych pojęć. Warto zastanowić się czy należy używać dwóch bardzo zbliżonych pojęć.

Zaproponowaliśmy, aby użyć tylko pojęcie „komunikacja elektroniczna”, precyzyjnie zdefiniowanego, które zastąpi obecnie używane w PKE pojęcia „telekomunikacja” i „komunikacja elektroniczna”.

Następne zgłoszone przez nas wątpliwości dotyczyły definicji pojęć, w których użyto określenia „publiczny”, takich jak:

•  „publiczna sieć telekomunikacyjna”, 
• „publicznie dostępna usługa telekomunikacyjna”, 
• "publicznie dostępna usługa komunikacji elektronicznej”. 

Brak definicji przeciwnych, to znaczy „niepubliczne sieci telekomunikacyjne”, inne niż publicznie usługi telekomunikacyjne lub komunikacji elektronicznej, oraz mało precyzyjne definicje dotyczące pojęć „publicznych” powodują trudności w określeniu „publiczności” prowadzonej działalności przez przedsiębiorcę.

Zarekomendowaliśmy również opracowanie definicji pojęć przeciwnych to znaczy określenie usług innych niż publicznie dostępnych usług, niepublicznych sieci itp.

Należy pamiętać, że na przedsiębiorcach eksploatujących publiczną sieć telekomunikacyjną lub świadczących publicznie dostępną usługę komunikacji elektronicznej (w tym telekomunikacyjną) spoczywa wiele ustawowych obowiązków np. retencja danych telekomunikacyjnych.

Zaproponowaliśmy zmianę konstrukcji przepisów dotyczących bardzo szeroko pojętego bezpieczeństwa a regulujących sprawy wewnętrznego bezpieczeństwa przedsiębiorcy jak i obowiązków realizowanych na rzecz administracji publicznej związanych z bezpieczeństwem i obronnością.

Zaproponowaliśmy, aby te zadania i obowiązki opisać w czterech grupach przepisów:

Pojęcie „sytuacja szczególnego zagrożenia” została już użyta w Konstytucji RP

W myśl tego przepisu sytuacja szczególnego zagrożenia jest to zdarzenie, które uzasadnia wprowadzenie stanu nadzwyczajnego, to znaczy, że zaistniało takie zagrożenie, wobec którego przeciwdziałanie środkami konstytucyjnymi są niewystarczające i państwo musi zastosować środki nadzwyczajne.

Organ uprawniony do wprowadzenia stanu nadzwyczajnego dokonuje oceny sytuacji pod względem spełnienia warunków do wprowadzenia stanu nadzwyczajnego to znaczy ocenia, czy wystąpiła sytuacja szczególnego zagrożenia. Użycie w ustawie Prawo komunikacji elektronicznej pojęcia „sytuacja szczególnego zagrożenia” może powodować wątpliwości interpretacyjne. 

Planowanie działań oraz ich realizacja ogranicza się do zapewnienia bezpieczeństwa i integralności sieci, usług oraz danych będących w jego właściwości.

Bardzo miękki warunek zawarty w określeniu „uzasadnione wątpliwości” może spowodować, że praktycznie każdy przedsiębiorca może być poddany audytowi. Warto zaznaczyć, że koszt takiego audytu dla wielu przedsiębiorców może przekraczać jego możliwości finansowe.

Proponujemy wskazać bardziej precyzyjne konkretne lub przykładowe przesłanki uzasadniające podjęcie działań przez Prezesa UKE. Redagując ten przepis należy mieć na względzie, że Prezes UKE może wszcząć działania kontrolne bez uzasadnienia oraz do zespołu kontrolnego może włączyć ekspertów nie będących pracownikami UKE.

Zapraszamy na naszą prelekcję która odbędzie się podczas 25 iNet Meeting / Oktel 6.  W czasie naszego wystąpienia omówimy kluczowe zmiany w nowo tworzonym prawie skupiając się głównie na sprawach obronności i bezpieczeństwa, ale również o obowiązkach wynikających z ostatnio wprowadzonych w życie rozporządzeniach dotyczących Planów Działań oraz Bezpieczeństwa i Integralność Sieci i Usług.

Już możemy zdradzić, że planujemy kilka nowości w związku z nowymi Rozporządzeniami.

Więcej szczegółów w Jachrance podczas prelekcji oraz na naszym stoisku – Do Zobaczenia 😊

A do tego czasu śledźcie nasze kanały w mediach społecznościowych oraz odwiedzajcie naszą stronę, tam też pojawią się ciekawe nowości.

• Wykaz adresów, w których odbywana jest kwarantanna, przechowuje osoba upoważniona przez ADO i udostępnia pracownikom, tylko dane dotyczące tych adresów, w których w najbliższym czasie będą wykonywane czynności.
• Po wykorzystaniu danych udostępnionych pracownikowi, o którym mowa w ust. 2 wyżej, pracownik ten zwraca te dane do osoby, od której je otrzymał, niszczy lub usuwa z systemu informatycznego w sposób uniemożliwiających ich odczytanie według ustaleń ADO.
• Po wykorzystaniu wszystkich danych udostępnionych  ww. wykazu adresów wykaz ten należy protokólarnie zniszczyć.

Przepis art. 11e ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 stanowi, że właściciel infrastruktury krytycznej, w tym urządzeń służących do świadczenia usług telekomunikacyjnych lub jego upoważniony przedstawiciel, którego infrastruktura lub urządzenia są zlokalizowane na terenie nieruchomości należących do osób trzecich lub znajdujących się w posiadaniu osób trzecich, może w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo stanu wyjątkowego, wnioskować do właściwego miejscowo komendanta Policji o asystę funkcjonariuszy Policji, w celu umożliwienia wejścia lub wjazdu na teren nieruchomości, w tym do budynku, również z użyciem środków przełamujących istniejące zabezpieczenia, w celu przeprowadzenia czynności niezbędnych dla ciągłości świadczenia usług, w tym w zakresie prac budowlanych.

Asysta funkcjonariusza Policji jest udzielana niezwłocznie, po przedstawieniu przez właściciela infrastruktury krytycznej dowodów potwierdzających odmowę przez właściciela, użytkownika lub zarządcę nieruchomości wejścia lub wjazdu na teren nieruchomości, w tym budynku.

Wejście na nieruchomość w trybie opisanym wyżej możliwy jest również w przypadku braku możliwości kontaktu z właścicielem, użytkownikiem lub zarządcą nieruchomości, w tym budynku.

Celowo podkreśliłem frazę: właściciel infrastruktury krytycznej, w tym urządzeń służących do świadczenia usług telekomunikacyjnych, ponieważ, w mojej ocenie, ma ona kluczowe znaczenie w skuteczności tych przepisów.

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym w art. 3 pkt 2 zawiera definicję infrastruktury krytycznej. Jako infrastrukturę krytyczną należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje między innymi systemy łączności i sieci teleinformatycznych.

Otóż, moim zdaniem, nie. Oczywiście, wobec niejednoznaczności treści przepisów stanowiska mogą być odmienne.

Aby uznać infrastrukturę za krytyczną musi ona spełniać pewne wymagania formalne, określone między innymi w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym.

Infrastruktura taka musi być kluczowa dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służąca zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, instytucji i przedsiębiorców, dodatkowo infrastruktura ta musi być ujęta w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego.

Dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa sporządza, na podstawie niejawnych kryteriów, wykaz obiektów, instalacji, urządzeń i usług wchodzących w skład infrastruktury krytycznej z podziałem na systemy. O ujęciu w powyższym niejawnym wykazie Dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa informuje ich właścicieli, posiadaczy samoistnych i zależnych obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej. 

Mają oni obowiązek ich ochrony, w szczególności przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia.

Ponadto mają oni obowiązek wyznaczyć, w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji o ujęciu ich infrastruktury w wykazie infrastruktury krytycznej, osobę odpowiedzialną za utrzymywanie kontaktów z podmiotami właściwymi w zakresie ochrony infrastruktury krytycznej.

Jeżeli dla obiektów, instalacji, urządzeń i usług infrastruktury krytycznej istnieją, tworzone na podstawie innych przepisów, plany odpowiadające wymogom planu ochrony infrastruktury krytycznej, uznaje się, iż wymóg posiadania takiego planu jest spełniony.

Rada Ministrów określiła w rozporządzeniu z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie planów ochrony infrastruktury krytycznej (Dz. U. nr 83, poz. 542) sposób tworzenia, aktualizacji oraz strukturę planów ochrony infrastruktury krytycznej opracowywanych oraz warunki i tryb uznania spełnienia obowiązku posiadania planu odpowiadającego wymogom planu ochrony infrastruktury krytycznej.

Przy okazji chciałbym zauważyć, że zasadne jest dostosowanie pojęcia „łączności” i „sieci teleinformatyczne” do aktualnie stosowanej siatki pojęciowej w prawie powszechnym, bo w przypadku sporów w omawianej sprawie może to mieć istotne znaczenie.

Systemy łączność kiedyś zawierały w sobie sieci telekomunikacyjne i systemy pocztowe. Aktualnie kojarzy się to wyłącznie z usługami pocztowymi.

Z kolei system teleinformatyczny, w myśl art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, to zespół współpracujących ze sobą urządzeń informatycznych i oprogramowania, zapewniający przetwarzanie i przechowywanie, a także wysyłanie i odbieranie danych poprzez sieci telekomunikacyjne za pomocą właściwego dla danego rodzaju sieci telekomunikacyjnego urządzenia końcowego w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne.

Z tej definicji jednoznacznie wynika, że sieć telekomunikacyjna nie jest elementem systemu teleinformatycznego a tylko narzędziem umożliwiającym przesyłanie danych przetwarzanych przez ten system.

W takim razie rodzi się pytanie, w którym z systemów wskazanym w ustawie o zarządzaniu kryzysowym jest sieć telekomunikacyjna?