Żądania przekazania danych retencyjnych koniecznie trzeba sprawdzać pod względem ich zgodności z prawem i poprawności merytorycznej, zacznijmy od początku.

Sprawdzenie danych przedsiębiorcy telekomunikacyjnego. Po otrzymaniu żądania należy sprawdzić, czy zostało ono skierowane właściwie tzn. czy nazwa przedsiębiorcy i adres jest zgodny z wpisem do CEiDG, KRS.

Najwięcej błędów dotyczy spółdzielni mieszkaniowych, gdyż bardzo często pytania kierowane są do telewizji kablowej, która jest komórką organizacyjną spółdzielni i samodzielnie nie posiada osobowości prawnej. Podobna sytuacja jest w przypadku, gdy przedsiębiorca posługuje się inną nazwą handlową aniżeli wpis do rejestru, np. kwiaciarnia „AAA” jest przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, a Internet sprzedaje pod marką handlową Internet com.

Udzielenie informacji w przypadku, gdy niewłaściwie oznaczono przedsiębiorcę telekomunikacyjnego może mieć przykre skutki, gdyż sąd skaże winnego, a ten nawet z więzienia założy sprawę o odszkodowanie, w związku z naruszeniem tajemnicy telekomunikacyjnej, gdyż udzieliliśmy informacji nie będąc pytani, bo żądanie było skierowane do kogoś innego.

W przypadku takich błędów należy wezwać organ do poprawienia żądania.

Bardzo często wykupione przez nas numery lub adresy IP są udostępniane innym przedsiębiorcom.

Również w tym wypadku powinniśmy poinformować organ, że adres lub numer jest wykorzystywany przez inny podmiot i koniecznie wskazać ten podmiot podając jego nazwą i identyfikator NIP.

Osoba taka musi okazać upoważnienie wydane przez właściwy organ np. Komendanta Głównego Policji, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa ABW, Szefa CBA itp.

Koniecznym jest sprawdzenie upoważnienia czy uprawnia funkcjonariusza do żądania danych retencyjnych np. w upoważnieniu funkcjonariusza policji musi być wskazane prawo do żądania danych opisanych w art. 20c ustawy o policji, gdyż żądania z art. 15 tejże ustawy dotyczą danych innych aniżeli dane retencyjne, odpowiednio też w przypadku ABW w upoważnieniu powinno być zapisane, iż funkcjonariusz może żądać danych o których mowa w art. 28 ustawy o ABW oraz AW, gdyż dane określone w art. 24  nie dotyczą danych retencyjnych i tak jest w przypadku wszystkich uprawnionych podmiotów.

Są to subtelne różnice, jednakże ich pominięcie może skutkować również ukaraniem za udzielenie informacji osobie nieupoważnionej.

Pamiętajmy, iż art. 15 ustawy o policji czy też art. 24 ustawy o ABW oraz AW dotyczą danych osobowych innych aniżeli dane retencyjne, które są danymi szczególnymi opisanymi w innych jednostkach ustaw kompetencyjnych.

Jeśli stosujemy adresy IP statyczne to i tak przed udzieleniem odpowiedzi musimy sprawdzić w danych retencyjnych czy połączenie w określonym czasie było realizowane.

Bardzo częstym błędem jest odpisanie, że adres należy do klienta X bez sprawdzenia czy było połączenie we wskazanym czasie.

Tak udzielona odpowiedź zostanie odczytana jako potwierdzenie faktu realizacji połączeni. Jeśli więc nie ma połączenia a mamy statyczne adresy musimy to jednoznacznie wskazać, że „adres jest przydzielony klientowi X niemniej w systemach przedsiębiorcy nie odnotowano połączenia, nieudanej próby połączenia w czasie wskazanym w żądaniu”.

Obowiązki retencyjne są naprawdę stosunkowo proste do realizacji, ale wymagają skrupulatności i oczywiście sumienności.

W tak krótkim artykule trudno szczegółowo opisać wszystkie przypadki więc skupiłem się na najczęstszych zdarzeniach, z którymi spotkaliśmy się udzielając konsultacji naszym klientom. W niedalekiej przyszłości zorganizujemy szkolenie dla osób praktycznie wykonujące powyższe obowiązki, w sposób bardziej szczegółowy i poparty przykładami, wyjaśniając poszczególne etapy przygotowania odpowiedzi na żądania sądów, prokuratorów oraz uprawnionych podmiotów.

Nic bardziej mylnego, duża liczba firm w dalszym ciągu traktuje zgłoszenie naruszenia … jako formę samo przyznania się do naruszeń prawa i wystawienie się na karę, lub jako formę przyznania się do błędów działania własnej organizacji. Dodatkowo bardzo często przypadkowo wyznaczone osoby do pełnienia funkcji IOD nie są w stanie w sposób właściwy dokonać analizy zdarzenia pod kątem wypełnienia przesłanki uznania zdarzenia jako incydentu bezpieczeństwa.

W konsekwencji pomimo posiadania dobrze opracowanej dokumentacji, firmy rezygnują z wypełnienia tego obowiązku, a tym samym wystawiają się na karę przykładem tego może być kara (za brak zgłoszenia incydentu bezpieczeństwa polegającego na wysłaniu mailem umowy do innej osoby) blisko 90 tys. zł opublikowana na stronie UODO (https://uodo.gov.pl/decyzje/DKN.5131.5.2020).

Z naszego wieloletniego doświadczenia w tym zakresie wynika, że zgłoszenie naruszenia bezpieczeństwa, jeśli jest to zdarzenie jednostkowe i losowe, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie wyciąga żadnych konsekwencji. Fakt zgłoszenia odnotowywany jest w prowadzanej przez Prezesa publicznie niedostępnej ewidencji. Zdarza się też, iż Prezes UODO zwraca się na piśmie o dodatkowe informacje lub zleca wprowadzenie zmiany lub uzupełnienia pisma do klienta i ewentualnie nakazuje zmianę formy doręczenia tego pisma klientowi.

Pamiętajmy zgłoszenie faktu naruszenia ochrony danych, po jego stwierdzeniu, wskazuje na właściwy poziom funkcjonowania nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych, świadczy o właściwym nadzorze i odpowiedniej wiedzy osób odpowiedzialnych w firmie za bezpieczeństwo. Jednocześnie jest to forma zabezpieczenia firmy przed ewentualnymi konsekwencjami.

Niemniej trzeba mieć na uwadze, iż najczęściej wraz ze zgłoszeniem do Prezesa UODO koniecznym jest wystosowanie stosownej informacji do klienta, na podstawie art. 34 RODO, którego incydent dotyczy.

Zewnętrzne podmioty gospodarcze mogą mieć dostęp do firmowych baz danych tylko po podpisaniu umowy powierzenia danych osobowych lub zawarcia stosownych zapisów w umowie biznesowej. Szczegółowy wykaz kwestii wymagających regulacji został opisany w ust. 3 art. 28 RODO.

Sam fakt zawarcia umowy (wpisania stosownych zapisów w umowie biznesowej) jest tylko elementem formalnym, ułatwiających obronę interesów firmy w sporach. Natomiast najważniejszym jest kwestia współpracy Administratora z podmiotem przetwarzającym w toku realizacji umowy biznesowej.

RODO przewiduje pełną współpracę Administratora i podmiotu przetwarzającego również w kwestii systemów bezpieczeństwa, a odpowiedzialność Administratora obejmuje również systemy podmiotu przetwarzającego, z tego też wynika uprawnienie do audytu prowadzonego przez Administratora u podmiotu przetwarzającego brak współpracy może skutkować poważnymi konsekwencjami, ostatnia kara nałożona (brak współpracy przy systemie zabezpieczenia danych) przez Prezesa UODO za brak takiej współpracy wynosiła prawie 1,1 mln. zł (https://uodo.gov.pl/decyzje/DKN.5130.1354.2020).

W tak krótkiej wypowiedzi trudno omówić wszystkie obowiązki wynikające z RODO, rozważyć wszystkie przypadki dotyczące zabezpieczeń, audytów współpracy z podmiotami zewnętrznymi czy też nadzorem nad pracownikami, niemniej już ta krótka informacja wskazuje, że temat RODO cicho, lecz nabiera rozpędu. 

Tym bardziej zapraszamy do zapisów na otrzymywanie newsletterów oraz kontaktu z naszymi ekspertami. 

Nowelizacja PT nakłada na przedsiębiorców stosujących tę formę zawierania umowy obowiązek umożliwienia abonentom stosowania formy dokumentowej również w przypadku unieważnienia lub rozwiązania zawartej umowy.

W przypadku skorzystania przez abonenta z dokumentowej formy wypowiedzenia umowy obowiązkiem przedsiębiorcy będzie w ciągu dnia roboczego potwierdzenie otrzymania takiego oświadczenia, dopuszczalne formy to sms lub rozmowa telefoniczna. 

Dodatkowo w ciągu 14 dni przedsiębiorca ma obowiązek potwierdzenia przyjęcia oświadczenia na trwałym nośniku (pismo tradycyjne, być może mail na adres mailowy wpisany do umowy itp.), wskazując nazwę usługi będącej przedmiotem wypowiedzenia, dzień otrzymania wypowiedzenia i dzień rozwiązania umowy.”

Koniecznym wydaje się wdrożenie w firmowym BOK procedury postępowania w przypadku otrzymania maila, z którego treści wynika chęć rozwiązania umowy. Należy podkreślić, iż zgodnie z polskim prawem (por. KPA) to treść decyduje o charakterze pisma nie jego forma czy też słowa klucze, zatem nie muszę w tytule maila pisać słowa „WYPOWIEDZENIE” aby mail był faktycznym wypowiedzeniem. Zatem z przygotowanej procedury musi wynikać sposób analizy treści maila przez wyznaczonego pracownika BOK, tak aby żadne z wypowiedzeń nie umknęło jego oku i nie mogło stanowić podstawy do skargi, a klient, który składa wypowiedzenie bardzo chętnie taką skargę wystosuje. Dodatkowo pracownik musi mieć możliwość konsultacji w przypadkach wątpliwych.

Ponadto należy w procedurze określić co dzieje się dalej z otrzymanym wypowiedzeniem, kto wysyła SMS-a lub prowadzi rozmowę telefoniczną w ciągu dnia roboczego następującego po otrzymaniu wypowiedzenia, kto i w jakiej formie wysyła potwierdzenie otrzymania wypowiedzenia w ciągu 14 dni od otrzymania wypowiedzenia, w jaki sposób jest to dokumentowane i potwierdzane.

Niemniej na przedsiębiorcy telekomunikacyjnym ciąży obowiązek poinformowania abonenta w sposób jasny i zrozumiały na trwałym nośniku, w terminie nie później niż 30 dni przed upływem okresu, na jaki umowa została zawarta, o automatycznym przedłużeniu umowy.

Ponadto przedsiębiorca telekomunikacyjny musi powiadomić abonenta o sposobach rozwiązania umowy, a także najkorzystniejszych oferowanych przez siebie pakietach taryfowych.”

W tym zakresie nie ma większych problemów, wystarczy na koncie abonenta (np. w CRM-ie) ustawić alert na 45 dni przed upływem ważności umowy. Dodatkowo należy mieć przygotowany wzorzec informacji, a ponadto przygotowaną ofertę pakietową (a to każdy ma przygotowane).

Kilka słów o wybranych obowiązkach mogących generować koszty.

Obowiązki związane z opracowaniem planu działań w sytuacjach szczególnych zagrożeń (art. 176a pt) generują jednorazowy koszt od kilkuset do nawet kilku tysięcy zł, powtarzający się co trzy lata.

Koszt ten związany jest z opracowaniem tego dokumentu osobiście przez właściciela lub zleceniem jego opracowania podmiotowi zewnętrznemu.

Niemniej koniecznym jest wskazanie, że systematycznie zmniejsza się grono przedsiębiorców obowiązanych do posiadania planu działań, podnoszone są progi przychodu podmiotu obowiązanego w chwili obecnej 4 mln. zł. W projekcie jest 10 mln. Zł.

Również koszt udostępnienia danych transmisyjnych (art. 180a pt) jest stosunkowo niski, wiąże się wyłącznie z koniecznością zakupu odpowiedniej powierzchni dyskowej oraz właściwą konfiguracją wykorzystywanych urządzeń. Ponadto, należy wyznaczyć jednego,  dwóch pracowników, którzy z posiadanej bazy będą w stanie wyszukać i przygotować do udostępnienia wymagane dane.

Najpoważniejszy dla przedsiębiorcy telekomunikacyjnego wydatek związany jest z zapewnieniem warunków dostępu i utrwalania, który został opisany w art. 179 ust. 3 pt. Z obowiązkiem tym nierozłącznie wiąże się konieczność zapewnienia ochrony informacji niejawnych.[1]

Należy przyjąć, iż przedsiębiorca musi wydać ponad 40 tysięcy złotych przy iii stopniu, ponad 100 tysięcy złotych przy ii stopniu, ponad 200 tysięcy złotych przy i stopniu (górna granica niemożliwa jest do określenia) i wydatek ten jest powtarzalny co 5 lat, a ponadto musi przewidzieć stały wydatek związany z zatrudnieniem pionu ochrony, tj. min. pełnomocnika ochrony i kierownika kancelarii tajnej.

Jak zostało określone w doktrynie, obowiązek wynikający z art. 179 ust. 3 pt jest „podstawowym zadaniem przedsiębiorców”[2] z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Obowiązek ten, polega na stworzeniu warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających zapoznanie się, przez uprawnionych funkcjonariuszy i jednoczesne zarejestrowanie treści indywidualnych komunikatów i danych stowarzyszonych, równocześnie z powstaniem i transmisją tych danych i treści w sieci, dalej „podsłuch”.

Pt zobowiązuje przedsiębiorców telekomunikacyjnych do przygotowania sieci w ten sposób, aby wszystkie uprawnione podmioty równocześnie i niezależnie od siebie mogły prowadzić kontrolę korespondencji.

Co to oznacza dla przedsiębiorcy telekomunikacyjnego?

W rzeczywistości przedsiębiorca telekomunikacyjny jest obowiązany przygotować co najmniej 10 stanowisk (9 dla uprawnionych podmiotów i jedno dla prokuratora lub sądu), które umożliwią funkcjonariuszom zapoznanie się w czasie rzeczywistym z treścią rozmów telefonicznych lub komunikatów wysyłanych i odbieranych na urządzeniach końcowych klienta wskazanego w postanowieniu zarządzającym prowadzenie czynności operacyjno – rozpoznawcze. Dodatkowo, sprzęt musi mieć możliwość utrwalenia słuchanych/oglądanych treści oraz po zakończeniu przekazu danych stowarzyszonych, tych samych, które są zatrzymywane w ramach obowiązków 180a i 180d pt. Ponadto, stanowisko realizujące zadania na rzecz sądu lub prokuratora (kontrola procesowa), w przypadku gdy przedsiębiorca jest wskazany jako podmiot uprawniony, w sposób automatyczny bez możliwości zapoznania się z treścią komunikatów przez pracownika przedsiębiorcy, powinno rejestrować treści indywidualnych komunikatów i dane stowarzyszone. Jednocześnie przedsiębiorca telekomunikacyjny obowiązany jest rejestrować fakt prowadzenia kontroli operacyjnych i procesowych.[3]

Stanowiska te muszą mieć dedykowane łącza telekomunikacyjne, zasilanie energetyczne oraz sprzęt przeznaczony wyłącznie do realizacji tego celu.

Jak wcześniej wskazano na czynności związane z podsłuchami rozciąga się obowiązek zapewnienia ochrony informacjom niejawnym.

Jednakże należy podkreślić, że obowiązek spełnienia wymagań z zakresu ochrony informacji niejawnych, nie jest dodatkowym zadaniem wynikającym z pt, lecz jest to nierozłączna część obowiązku zapewnienia uprawnionym podmiotom warunków prowadzenia podsłuchów.

Bardzo często kwestionowana jest przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych konieczność posiadania właściwego świadectwa bezpieczeństwa przemysłowego, lecz obowiązek ten został nałożony na przedsiębiorców telekomunikacyjnych w związku z tym, że fakt prowadzenia podsłuchów nie może być znany osobom postronnym.

Musimy mieć świadomość, że treści indywidualnych komunikatów (rozmowa telefoniczna, transmisja danych itp.), ze swej natury są jawne, oczywiście chronione jako tajemnica telekomunikacyjna (art. 159 ust. 1 pkt 2 pt), a dopiero połączenie ich z informacją o tym, jaka służba, w jakim okresie, interesuje się konkretnym abonentem nadaje tym treściom charakter informacji niejawnej.

Art. 179 ust. 4a pt przewiduje możliwość realizacji obowiązku zapewnienia warunków dostępu i utrwalania również, jako alternatywne rozwiązanie, z wykorzystaniem interfejsu.

Interfejs należy rozumieć jako rozbudowaną bramkę dostępową do sieci przedsiębiorcy, w ramach której przedsiębiorca umożliwia samodzielne, spoza jego siedziby, dedykowanie zakończeń sieci, które mają być słuchane. Oczywiście do tego koniecznym jest zestawienie bezpiecznego dedykowanego kanału łączności pomiędzy przedsiębiorcą, a miejscem wykonywania Podsłuchu oraz konfigurację systemu w ten sposób aby dostęp do niego był możliwy po wprowadzeniu bezpiecznych metod uwierzytelniania. Wszystkie elementy sieci, urządzenia i programy wchodzące w skład interfejsu muszą zostać uzgodnione z odpowiednimi służbami. Interfejs jest najdroższym (nawet kilkukrotnie w porównaniu do opisanej wcześniej metody) sposobem realizacji zadania określonego w art. 179 ust. 3 pt i jak wskazuje praktyka opłacalnym tylko dla kilku największych przedsiębiorców.

Nowelizacja pt wprowadzona art. 9 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. O zmianie ustawy o policji oraz niektórych innych ustaw (dz. U. Z 2016 r. Poz. 147), wyłącza z grona podmiotów uprawnionych do realizacji podsłuchów z wykorzystaniem interfejsu, przedsiębiorców telekomunikacyjnych będących mikroprzedsiębiorcami albo małymi przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. O swobodzie działalności gospodarczej, w rzeczywistości jest to zapis potwierdzający, iż małe podmioty nie są w stanie podołać obciążeniom finansowym związanym z budową i utrzymaniem interfejsu.

Po zapoznaniu się z faktycznymi kosztami związanymi z realizacją obowiązków obronnych przedsiębiorca, przed rozpoczęciem jakichkolwiek inwestycji, może również rozważyć możliwość powierzenia obowiązków podmiotowi zewnętrznemu. „outsourcing” zazwyczaj obniża koszty i niweluje ryzyko kary pieniężnej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu właściwej realizacji istniejących obowiązków.

Należy pamiętać, iż powierzenie obowiązków nie może w żaden sposób być ograniczone tylko do części obowiązku. Powyższe wynika bezpośrednio z doktryny „… z ust. 7 wynika, że można powierzyć wykonywanie obowiązków z ust. 3 innemu przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu, co oznacza, że całość tych obowiązków w zakresie obronności i bezpieczeństwa powinna być powierzona jednemu przedsiębiorcy.”[4]

Zatem rozważając oferty outsourcingu należy zwrócić uwagę na kompleksowość oferowanej usługi tzn., czy zleceniobiorca deklaruje chęć wyrywkowego przyjęcia części obowiązków  np. Związanych z ochroną informacji niejawnych (kancelaria tajna) lub w zakresie administrowania stanowiskami do podsłuchów, czy jednak całości.

Każdy przedsiębiorca musi mieć świadomość, że powierzenie nie zwalnia powierzającego z odpowiedzialności za nienależyte wypełnianie obowiązków (art. 179 ust. 7 zdanie 2 pt).

Jednocześnie w przypadku podpisania umowy powierzenia klienci podmiotu zlecającego, w ramach kontroli operacyjnej, przez służby realizujące tą kontrolę postrzegani są jako klienci podmiotu przyjmującego zlecenie.

Zatem jeśli nie jesteśmy jedynym klientem tego podmiotu należałoby sprawdzić, ilu abonentów już posiada (suma abonentów, którym świadczy usługi oraz abonentów wszystkich podmiotów, z którymi podpisał umowę powierzenia jako strona przyjmująca zlecenie). Dopiero tę liczbę odnosimy do posiadanego przez zleceniobiorcę stopnia świadectwa bezpieczeństwa przemysłowego.

Oczywiście ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa możemy bazować na oświadczeniu podmiotu przyjmującego zlecenie.

W praktyce istotne może okazać się również, czy przedsiębiorca, z którym mamy zamiar podpisać umowę powierzenia, posiada gwarancje rekompensaty za ewentualne błędy popełnione przy realizacji tego zadania, może to być np. Ubezpieczenie lub zapis umowny określający zasady dochodzenia odszkodowania.

Jak wynika z danych zamieszczanych na stronach UKE, prezes UKE w przeszłości nakładał na podmiot zlecający kary, nawet w wysokości 200 000 zł, za niewłaściwe zlecenie wykonywania obowiązków obronnych (https://archiwum.uke.gov.pl/sad-apelacyjny-oddalil-apelacje-vectry-15138).

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 5 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2410 z późn. zm.) działalność telekomunikacyjna (budowa, eksploatacja, dostarczanie sieci i infrastruktury telekomunikacyjnych, a ponadto świadczenie z wykorzystaniem posiadanej infrastruktury usług telekomunikacyjnych), niebędącą działalnością gospodarczą, wykonuje się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne. Jednocześnie powołany przepis nakazuje, przed rozpoczęciem działalności uzyskanie wpisu doprowadzonego przez Prezesa UKE Rejestru JST, odpowiednika RPT.

Z powołanego przepisu wynika obowiązek rejestracji w rejestrze prowadzonym przez Prezesa UKE, a ponadto obowiązek realizacji działalności w oparciu o przepisy szczegółowe ustawy Prawo telekomunikacyjne (PT).

Zatem należy uznać, że JST powinien być przyznany status przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, a co się z tym wiąże ciążą na nim obowiązki opisane w Prawie telekomunikacyjnym, w tym również obowiązków obronnych.

Powyższe znajduje potwierdzenie w doktrynie ustawy szerokopasmowej, „… działalność polegającą na eksploatowaniu sieci telekomunikacyjnych, dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych lub zapewnianiu dostępu do infrastruktury telekomunikacyjnej oraz działalność polegającą na świadczeniu, z wykorzystaniem posiadanej infrastruktury telekomunikacyjnej i sieci telekomunikacyjnych, usług telekomunikacyjnych. Tego rodzaju działalność, jak wyżej opisana, wyróżniona w art. 3 ust. 1 WspRozwTelU, stanowi typową działalność telekomunikacyjną, w znaczeniu nadanym temu pojęciu na gruncie art. 1 ust. 1 pkt 1 PrTel i musi być oczywiście wykonywana zgodnie z przepisami ustawy – Prawo telekomunikacyjne.”[1]

  Dodatkowo w doktrynie Prawa telekomunikacyjnego Pan profesor Piątek precyzuje, iż „…Niezależnie zatem od tego czy konkretny podmiot jest przedsiębiorcą w rozumieniu SwDzGospU przysługuje mu status przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, …” [2]

W dotychczasowej działalności JST korzystało ze zwolnienia z realizacji obowiązków obronnych (najbardziej kosztownych) zgodnie ze opinią Ministra Infrastruktury z dnia 28 lutego 2011 r.

Ministerstwo Infrastruktury wydało w 2011 r. opinię, a od tego czasu zasadniczo zmieniły się przepisy dotyczące bezpieczeństwa, do systemu prawnego wprowadzono między innymi ustawę z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2460).

Zgodnie z treścią art. 60b powołanej ustawy, każdy kto świadczy usługi telekomunikacyjne, z wyłączeniem publicznie dostępnych usług telefonicznych świadczonych za pomocą aparatu publicznego lub przez wybranie numeru dostępu do sieci dostawcy usług oraz usług przedpłaconych polegających na rozpowszechnianiu lub rozprowadzaniu programów telewizyjnych drogą naziemną, kablową lub satelitarną, ma obowiązek gromadzenia danych dotyczących abonenta.

Minimalnymi danymi o abonencie (osobie fizycznej) są: imię i nazwisko, numer PESEL, jeżeli go posiada, albo nazwę, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, a w przypadku cudzoziemca, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego albo Konfederacji Szwajcarskiej - numer paszportu lub karty pobytu.

Rozpoczęcie świadczenia usług może zostać rozpoczęte dopiero po weryfikacji podanych danych.

Zatem uruchomione Hotspoty powinny być wyposażone w funkcjonalność identyfikacji potencjalnych klientów i procedury weryfikacji tożsamości potencjalnego abonenta, np. poprzez numer telefonu komórkowego u przedsiębiorcy telekomunikacyjnego lub równorzędne.

Dodatkowo konfiguracja Hotspota musi spełniać parametry określone w Stanowisku Prezesa UKE w zakresie świadczenia przez jednostki samorządu terytorialnego usługi dostępu do Internetu bez pobierania opłat lub w zamian za opłatę niższą niż cena rynkowa, na podstawie art. 7 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, z dnia 7 października 2015 r.

Dotyczy to w szczególności ograniczeń w transmisji danych, opisanych na str. 12 stanowiska tzn. 512 kB/s wysyłanie i odbiór danych, jednorazowy czas pojedynczej sesji 45 minut przerwa pomiędzy sesjami 15 minut i najważniejsze ograniczenie 1 GB w okresie jednego miesiąca.

O ile dwa pierwsze warunki (szybkość transferu i czas sesji) można ustawić na sprzęcie elektronicznym i nie ma konieczności identyfikacji klienta, to zastosowanie się do zawartego w stanowisku Prezesa UKE ograniczenia miesięcznego transferu danych wynika konieczność identyfikacji abonenta i przechowywania jego danych, w celu zliczania transferu i blokowania po przekroczeniu założonego limitu.

W przedmiotowych rozważaniach istotnym są również zapisy zawarte w art. 218 i 218a ustawy Kodeks postępowania karnego, w których sprecyzowano obowiązki ciążące na „…Urzędy, instytucje i podmioty prowadzące działalność telekomunikacyjną …” nie tylko na przedsiębiorców telekomunikacyjnych.

Koniecznym jest podkreślenie, iż normy kpk nie ograniczają obowiązków retencyjnych wyłącznie do przedsiębiorców telekomunikacyjnych, lecz nakładają obowiązek udostępniania danych na wszystkie urzędy i instytucje prowadzące działalność w zakresie telekomunikacji.

Jak wynika z powyższych rozważań i powołań przepisów prawa powszechnego JST, jeśli prowadzi działalność telekomunikacyjną ma obowiązek retencji danych telekomunikacyjnych. 

Zadania na rzecz obronności, bezpieczeństwa Państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym związane z retencją danych telekomunikacyjnych, mają na celu stworzenie systemu bezpieczeństwa, w którym istnieje możliwość ustalenia ewentualnych sprawców czynów zabronionych lub określenia ewentualnych zjawisk niebezpiecznych dla ogółu obywateli.

„System jest to całość złożona z elementów powiązanych ze sobą za pomocą relacji. Celem takiego układu jest realizacja konkretnego zestawu zachowań. Każdy system jest oparty na zasobach i przepływach. Zasoby to akumulacja materiałów czy informacji nagromadzonych w systemie, a przepływy to materiały i informacje zasilające bądź uszczuplające wielkość danego zasobu. Każdy system jest osadzony w konkretnym środowisku i składa się z podsystemów, a systemy odróżniamy od siebie dzięki granicom.”[3]

System bezpieczeństwa Państwa i obywateli jest tak skuteczny jak najsłabsze ogniwo tego systemu. Jeśli zatem jeden z elementów nie realizuje lub realizuje w sposób niewłaściwy swoje zadania, zagrożony jest cały system, w tym przypadku zagrożone jest bezpieczeństwo obywateli.

Jeśli zatem potencjalni przestępcy będą mieli świadomość, że istnieje możliwość prowadzenia korespondencji elektronicznej bez rejestrowania danych stron korespondencji, to może dojść do sytuacji, w której w znacznej mierze będą mogli uniknąć odpowiedzialności za działania niezgodne z prawem.

Organa Państwowe odpowiedzialne za wspólne bezpieczeństwo powinny, poprzez regulatora rynku telekomunikacyjnego, zmusić JST do realizacji obowiązków na rzecz obronności, bezpieczeństwa Państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Powyższe obowiązki powinny być świadczone przez JST osobiście lub poprzez umieszczanie w umowach zapisów, na podstawie których obowiązki te będą przejmować przedsiębiorcy telekomunikacyjni, będący stronami umów.

Wspólne bezpieczeństwo wymaga podjęcia pilnych prac mających na celu uszczelnienie systemu pozyskiwania danych telekomunikacyjnych, a tym samym podniesienia Naszego wspólnego bezpieczeństwa.

Dlatego koniecznym jest stosunkowo szybkie podjęcia prac nad aktualizacją stosowanej opinii MI i dostosowanie jej do nowych wyzwań i uwzględnienia w nich nowych uwarunkowań prawnych.

​​[1] M. Szydło Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych. Komentarz 2013, wyd. 1

​​[2] S. Piątek Prawo telekomunikacyjne Komentarz wyd. 3

​​[3] https://mfiles.pl/pl/index.php/Teoria_system%C3%B3w

Nowelizacja PT nakłada na przedsiębiorców stosujących tę formę zawierania umowy obowiązek umożliwienia abonentom stosowania formy dokumentowej również w przypadku unieważnienia lub rozwiązania zawartej umowy.

W przypadku skorzystania przez abonenta z dokumentowej formy wypowiedzenia umowy obowiązkiem przedsiębiorcy będzie w ciągu dnia roboczego potwierdzenie otrzymania takiego oświadczenia, dopuszczalne formy to SMS lub rozmowa telefoniczna. 

Dodatkowo w ciągu 14 dni przedsiębiorca ma obowiązek potwierdzenia przyjęcia oświadczenia na trwałym nośniku (pismo tradycyjne, być może wiadomość na adres mailowy wpisany do umowy itp.), wskazując nazwę usługi będącej przedmiotem wypowiedzenia, dzień otrzymania wypowiedzenia i dzień rozwiązania umowy.

Są to nowe wymagania, na wdrożenie których przedsiębiorcy telekomunikacyjni mają ok 6 miesięcy.

Niemniej na przedsiębiorcy telekomunikacyjnym ciąży obowiązek poinformowania abonenta w sposób jasny i zrozumiały na trwałym nośniku, w terminie nie później niż 30 dni przed upływem okresu, na jaki umowa została zawarta, o automatycznym przedłużeniu umowy.

Ponadto przedsiębiorca telekomunikacyjny musi powiadomić abonenta o sposobach rozwiązania umowy, a także najkorzystniejszych oferowanych przez siebie pakietach taryfowych.

Na podstawie nowelizacji przepisów w przypadku, gdy aktywacja usługi u nowego przedsiębiorcy nie dojdzie do skutku w uzgodnionym terminie abonentowi przysługuje rekompensata w wysokości ¼ sumy płaconych opłat za usługi za każdy dzień zwłoki. Niezależnie czy winnym jest dotychczasowy przedsiębiorca (wtedy on uiszcza rekompensatę) czy też nowy przedsiębiorca z różnych przyczyn nie będzie w stanie uruchomić nowej usługi (w tym przypadku to „nowy” przedsiębiorca płaci abonentowi).