To Feel Safe! - Blog To Feel Safe! #KSC

Twarde prawo, ale prawo... komunikacji elektronicznej

Wed, 25 Jan 2023 14:37:00 +0100

We wtorek 24 stycznia 2023 roku zaplanowane było, przesunięte z wcześniejszego terminu, posiedzenie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii poświęcone rozpatrzeniu rządowych projektów ustaw Prawo komunikacji elektronicznej [PKE] i przepisy wprowadzające ustawę – Prawo komunikacji elektronicznej [wPKE] (druk sejmowy odpowiednio nr 2861, 2862).

Nowy termin to 26 stycznia 2023 godzina 11:00

Może tym razem się uda 😉

Jest co czytać

Projekty te stanowią bardzo obszerny materiał. PKE to 445 artykułów, natomiast wPKE to „tylko” 117 artykułów i zawiera nowelizację 65 ustaw. Projekty łącznie z uzasadnieniami, OSR, projektami przepisów wykonawczych to ponad 4700 stron.

Analizując te projekty pamiętać należy również o innych projektach będących w legislacji, na przykład nowelizacji ustawy o KSC, o zwalczaniu nadużyć w telekomunikacji, zwalczaniu pornografii w Internecie. Analiza całych projektów ustaw i przepisów nowelizowanych tymi projektami wymaga bardzo dużo pracy no i oczywiście nie mniej czasu.

W związku z powyższym zajęliśmy się przede wszystkim analizą tej części przepisów na której znamy się najlepiej, czyli regulujących sprawy obowiązków nakładanych na przedsiębiorców komunikacji elektronicznej, a w szczególności dotyczących obronności i bezpieczeństwa.

Uwagi na temat pozostałych zagadnień postaramy się przekazywać w najbliższym czasie razem z radcami prawnymi, z którymi mamy przyjemność współpracować.

Analizując i komentując zagadnienia związane nawet pośrednio z szeroko pojętym bezpieczeństwem należy mieć na uwadze, że bezpieczeństwo jest to jedna z najważniejszych wartości i potrzeb człowieka. Ważniejsze są tylko zapewnienie potrzeb fizjologicznych (sen, pożywienie, schronienie, itp.) Mając świadomość bezpieczeństwa oczekuje się od wszystkich uczestników procesu jego zapewnienia dołożenia najwyższej staranności.

Oczekujemy, że autorzy projektów aktów prawnych przestrzegają zasad racjonalnego prawodawcy, przestrzegając nie tylko formalnych zasad tworzenia prawa, opracowują i wprowadzają do stosowania optymalne przepisy, zredagowane zwięźle i syntetycznie, aby były zrozumiałe przez adresatów i dokładnie wyrażały intencje prawodawców.

Należy wierzyć, że ich projektanci kierowali się racjonalnymi przesłankami, a tym samym uwzględniali podstawowe zasady tworzenia prawa, z których wynika, że do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami, a przepisy, zredagowane są zwięźle i syntetycznie, tak, aby były zrozumiałe przez adresatów i dokładnie wyrażały intencje prawodawców.

Trochę o naszych spostrzeżeniach po analizie nowych przepisów

Poniżej, bardzo krótko kilka, no może kilkadziesiąt, zdań na temat zakresu obowiązków i podmiotów zobowiązanych do ich realizacji. W kolejnych artykułach podzielimy się spostrzeżeniami uwzględniając również naszą wieloletnią praktykę.

I. Przedsiębiorca komunikacji elektronicznej obowiązany jest podjąć działania mające na celu zapewnienia ciągłości świadczenia usług komunikacji elektronicznej lub dostarczania sieci telekomunikacyjnej uwzględniając możliwość wystąpienia sytuacji szczególnego zagrożenia, określony w projekcie ustawy o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw (wersja z dnia 17.01.2023 r).

Aktualnie obowiązek ten pod nazwą: „Zapewnienie bezpieczeństwa i integralności sieci i usług telekomunikacyjnych” określony jest w ustawie z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne.

II. Przedsiębiorca telekomunikacyjny jest obowiązany posiadać aktualny i uzgodniony oraz wprowadzony do stosowania plan działań w sytuacji szczególnego zagrożenia.

III. Obowiązki przedsiębiorcy telekomunikacyjnego dotyczące obronności i bezpieczeństwa nakładane decyzjami Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

IV. Gromadzenie, przechowywanie, zabezpieczanie, udostępnianie danych stanowiących tajemnicę komunikacji elektronicznej, z wyłączeniem treści informacji przesyłanej w sieci telekomunikacyjnej (komunikatów elektronicznych to znaczy treści rozmów, SMS, e-maili, itp.). Ten obowiązek polega na gromadzeniu danych związanych ze świadczoną usługą, którymi są:

1) dane dotyczące użytkownika, którymi są, w przypadku abonenta będącego osobą fizyczną, są to imię i nazwisko, numer PESEL albo dane dokumentu tożsamości a w przypadku abonenta niebędącego osobą fizyczną nazwę, numer identyfikacyjny REGON, NIP, KRS, CEDG itp. zgromadzone w trakcie zawierania umowy na świadczenie usług telekomunikacyjnych,

2) dane transmisyjne, dane o lokalizacji, dane o próbach uzyskania połączenia między zakończeniami sieci generowane w czasie po uzyskaniu od właściwego podmiotu gromadzenia i udostępnienia takich danych.

W grupie tych danych nie ma informacji przesyłanej w sieci telekomunikacyjnej, to znaczy treści rozmów, SMS, e-maili itp.; przedsiębiorcy nie wolno przechwytywać, gromadzić i przechowywać takich informacji z własnej woli lub dotyczących wszystkich swoich abonentów.

V. Gromadzenie, przechowywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zabezpieczanie, przechowywanie przez 12 miesięcy licząc od chwili wykonania połączenia, udostępnianie danych telekomunikacyjnych dotyczących połączeń (kto inicjuje połączenie, z kim, czas trwania połączenia, rodzaj wykorzystywanej itp.), lokalizacja urządzenia końcowego, dane identyfikujące użytkownika końcowego, to jest podmiotu, który zawarł umowę na świadczenie usług telekomunikacyjnych – jest to potocznie zwana „RETENCJA DANYCH”.

W tej grupie danych również nie ma i nie może być informacji przesyłanej w sieci telekomunikacyjnej, to znaczy treści rozmów, SMS, e-maili itp.).

VI. Zapewnienie warunków umożliwiających sądowi, prokuratorowi, służbom specjalnym (10 podmiotów) prowadzenie kontroli informacji przesyłanej w sieci telekomunikacyjnej.

Najbardziej skomplikowana i zarazem bardzo kosztowna grupa obowiązków spoczywających na przedsiębiorcy komunikacyjnym to przygotowanie sieci telekomunikacyjnej w taki sposób, aby ustawowo upoważnione podmioty mogły przeprowadzić legalną kontrolę informacji.

Mając powyższe na względzie, jak wynika z projektowanych przepisów PKE i wPKE, na przedsiębiorcy komunikacji elektronicznej spoczywa kilka różnych obowiązków dotyczących zapewnienia określonym organom kontroli informacji przesyłanej w sieci telekomunikacyjnej oraz danych związanych z tymi kontrolowanymi informacjami.

1. Zapewnienie warunków technicznych i organizacyjnych wykonywania kontroli operacyjnej

Przepisy 11 (jedenastu) ustaw zobowiązują przedsiębiorców komunikacji elektronicznej do zapewnienia warunków technicznych i organizacyjnych wykonywania kontroli operacyjnej przez wskazane w tych ustawach 10 (dziesięć) podmiotów. Przedsiębiorca ma obowiązek przygotowania ich na własny koszt.

Przygotowanie tych obowiązków polega na przygotowaniu odpowiednich urządzeń telekomunikacyjnych, informatycznych służących przechwytywaniu informacji wysyłanej/odbieranych przez wskazane zakończenie sieci oraz do utrwalania tych informacji. System ten musi zapewniać również dostęp do danych związanych z tymi informacjami.

Ponadto przedsiębiorca musi być przygotowany do przyjęcia informacji o wszczęciu i realizacji kontroli operacyjnej oraz możliwości zaewidencjonowania przypadku prowadzenia kontroli operacyjnej.

Pamiętać należy, że kontrolę operacyjną można prowadzić w związku z działaniami dotyczącymi najcięższych przestępstw.

2. Przygotowanie sieci telekomunikacyjnej do przeprowadzania kontroli rozmów telefonicznych oraz innych przekazów informacji

Po wszczęciu postępowania karnego sąd na wniosek prokuratora może zarządzić kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną w celu wykrycia i uzyskania dowodów dla toczącego się postępowania lub zapobieżenia popełnieniu nowego przestępstwa (tzw. „kontrola procesowa”).

Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne tylko wtedy, gdy toczące się postępowanie lub uzasadniona obawa popełnienia nowego przestępstwa dotyczy co najmniej jednego z najcięższych przestępstw wymienionych w Kodeksie postępowania karnego.

Przedsiębiorca komunikacji elektronicznej zobowiązany jest do przygotowania urządzeń technicznych zapewniających kontrolę i utrwalanie przesyłanej w sieci telekomunikacyjnej informacji i danych związanych z tą informacją.

Ponadto przedsiębiorca musi przygotować warunki przyjęcia postanowienia dotyczącego wszczęcia kontroli procesowej, zaewidencjonowania go, zaewidencjonowania faktu rozpoczęcia, prowadzenia i jej zakończenia.

3. Zapewnienie warunków technicznych i organizacyjnych dostępu do komunikatów elektronicznych i danych oraz ich utrwalania

Na podstawie przepisów projektowanego PKE oraz wPKE przedsiębiorca komunikacji elektronicznej jest obowiązany do zapewnienia warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających uzyskiwanie przez uprawnione podmioty (tym razem 9!) dostępu do informacji przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych oraz do danych związanych z tymi komunikatami.

Uszczegółowienia tych obowiązków nastąpi w rozporządzeniu Rady Ministrów.

W kolejnych artykułach przedstawimy bardziej szczegółową analizę poszczególnych obowiązków spoczywających na przedsiębiorcach komunikacji elektronicznej.

Co czeka branżę telekomunikacyjną w 2023 roku?

Tue, 10 Jan 2023 15:35:10 +0100

Rok 2022 obfitował w działania legislacyjne dotyczące funkcjonowania rynku telekomunikacyjnego i wszystko wskazuje, że rok 2023 nie będzie w tym zakresie gorszy. W październiku 2022 roku opublikowano ustawę o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych nakładająca na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego kolejne obowiązki sprawozdawcze. Nowelizacja ta upoważnia ministra właściwego do spraw informatyzacji do stworzenia i prowadzenia System Informacyjnego o Dostępie do Usług Stacjonarnego Internetu Szerokopasmowego, w skrócie nazwanego „SIDUSIS”. Dane do tego systemu przekazywane są przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych oraz jednostki samorządu terytorialnego. Pierwszego grudnia 2022 roku przedsiębiorcy telekomunikacyjni mogli zacząć uzupełniać SIDUSIS.

"Lex pilot" - nie tylko o kanałach telewizyjnych

Również pod koniec ubiegłego roku za sprawą tzw. „lex pilot” rozgorzała dyskusja o uciążliwości niektórych projektowanych przepisów regulujących sprawy działalności telekomunikacyjnej. Określenie „lex pilot” powstało ze względu na wpisanie wcześniej nie konsultowanego obowiązku ustawienia kanałów oferowanych przez TVP na początku listy, aby przyciski od 1 do 5 na pilocie telewizora przeznaczone będą dla TVP 1, TVP 2, TVP 3, TVP Info i TVP Kultura. Kolejność następnych 30 kanałów ustali w drodze rozporządzenia przewodniczący KRRiT.

Izby gospodarcze reprezentujące nadawców i przedsiębiorców telekomunikacyjnych wystosowały apel dotyczący projektowanych zmian w ustawie o radiofonii i telewizji, w którym w zwięzły sposób wskazano negatywny wpływ tych zmian na działalność podmiotów mediów i telekomunikacji. Pozostaje mieć nadzieję, że to stanowisko Izb będzie miało wpływ na kształt projektowanych przepisów.

...a żeby tego było mało...

„Lex pilot” to nie jedyna regulacja mająca lub mogąca mieć wpływ na działalność telekomunikacyjną. Inne przepisy w projektach ustawy wprowadzającej PKE oraz ustawy Prawo komunikacji elektronicznej wprowadzą w działalności telekomunikacyjnej dużo zmian, nie wszystkie korzystne dla rynku telekomunikacyjnego. 11 stycznia 2023 roku projekt ustawy wprowadzającej Prawo komunikacji elektronicznej oraz projekt ustawy Prawo komunikacji elektronicznej będzie poddany pierwszemu czytaniu.

Ponadto w procesie legislacyjnym znajdują się jeszcze trzy ustawy związane z rynkiem komunikacji elektronicznej:

zmianie ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa,
zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej,
ochronie małoletnich przed dostępem do treści nieodpowiednich w Internecie.

Przepisy te określają między innymi obowiązki przedsiębiorców komunikacji elektronicznej, realizowane na własny koszt, na ogół na rzecz lub w imieniu organów administracji publicznej.

Wyraźnie pragniemy podkreślić, że niektóre obowiązki dotyczące bezpieczeństwa państwa, społeczeństwa i przedsiębiorstwa muszą być realizowane, a nabierają one szczególnego znaczenia w obecnej sytuacji politycznej, militarnej oraz gospodarczej. Na przykład obowiązek ochrony infrastruktury, usług i danych stanowiących tajemnicę telekomunikacyjną lub udostępnianie właściwym organom treści i danych telekomunikacyjnych ma kolosalne znaczenie dla funkcjonowania i bezpieczeństwa państwa i jego obywateli.

Jednak trudno nam znaleźć uzasadnienie do nakładania na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego obowiązku blokowania niektórych treści przesyłanych w sieci telekomunikacyjnej, które stanowią spam (projekt ustawy o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej) lub pornografię (projekt ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści nieodpowiednich w Internecie), na koszt przedsiębiorcy telekomunikacyjnego.

Nie chodzi o blokowanie stron internetowych, a treści informacji

Przedsiębiorca telekomunikacyjny będzie zobowiązany zbudować system, którego zadaniem będzie realizacja tego obowiązku. Aby ten obowiązek skutecznie realizować, system taki powinien przeanalizować całą treść informacji przesyłanej do/z zakończenia sieci a następnie z tej informacji wybrać te, które należy zablokować. Jest to zadanie znacznie cięższe niż blokowanie wskazanych z nazwy stron www.

Zorganizowanie takiego systemu pociągnie za sobą bardzo duże obciążenie finansowe i organizacyjne, zarówno na etapie przygotowania jak i w czasie funkcjonowania tego systemu. Pamiętać należy, że przedsiębiorca może ponieść konsekwencje zarówno za niezablokowanie treści podlegającej blokowaniu, jak i za zablokowanie tych, które nie podlegają blokowaniu.

Wykonując obowiązki opisane (jeszcze w projektach) ustaw o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej i o ochronie małoletnich przed dostępem do treści nieodpowiednich w Internecie przedsiębiorca telekomunikacyjny będzie zobowiązany filtrować wszystkie przekazy telekomunikacyjne i dane przesyłane w sieci telekomunikacyjnej. Oznacza to, że przedsiębiorca ten będzie mógł (a nawet musiał) zapoznać się z przesyłaną informacją, przeanalizować ją oraz zablokować te informacje, które w uznaniu tego przedsiębiorcy jest niewłaściwa. Czynności te, jak przewidują projekty ustaw, wykonywane będą praktycznie bez kontroli podmiotów zewnętrznych, np. sądu lub prokuratury.

A co ze "starymi" obowiązkami ?

Dokładając do tego obowiązki opisane w PKE, a związane z zapewnieniem warunków udostępniania służbom specjalnym treści informacji przesyłanej w sieci telekomunikacyjnej i danych telekomunikacyjnych, to mamy bardzo duże obciążenie organizacyjne i finansowe.

Należy mieć świadomość, że po wejściu w życie tych przepisów w życie, w aktualnie projektowanym brzmieniu, dla wielu przedsiębiorców telekomunikacyjnych obciążenie będzie stanowiło bardzo poważny problem. Przedsiębiorcy komunikacji elektronicznej będą musieli tak poprowadzić swoją działalność i tak realizować nałożone obowiązki, aby utrzymać się na coraz trudniejszym rynku.

Jak chcemy Wam pomóc ?

Zdajemy sobie sprawę, że większość przedsiębiorców komunikacji elektronicznej, którzy powinni zapoznać się z treścią przepisów nakładającym na nich obowiązki, ocenić, które obowiązki będą go obowiązywać i podjąć właściwy sposób ich realizacji, nie mają czasu, ludzi oraz merytorycznej wiedzy aby śledzić te wszystkie zmiany.

Mając powyższe oczywiście jesteśmy gotowi do udzielania pomocy w realizacji przez przedsiębiorców komunikacji elektronicznej obowiązków dotyczących obronności i bezpieczeństwa.

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom przedsiębiorców telekomunikacyjnych, postanowiliśmy przygotowywać i prezentować materiały informacyjne, nie tylko w formie pisemnej, jak do tej pory, ale również w innych dostępnych formach i na wielu kanałach. Do współpracy planujemy zaprosić wielu ekspertów. Dlatego już teraz zapraszamy do zapisania się do naszego newsletter’a oraz śledzenia naszych kanałów w social media.

Polska pozwana za niewdrożenie Europejskiego Kodeksu Łączności Elektronicznej

Wed, 06 Apr 2022 17:00:00 +0200

Nie zostaliśmy zostawieni sami sobie

Oczywiście to nie było tak, że wszystkiemu winna jest pandemia bo termin wdrożenia przepisów był znany od końca 2018 roku, dodatkowo Komisja Europejska wspierała państwa członkowskie udzielając potrzebnych informacji oraz wskazówek. Oprócz tego BEREC, czyli Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej opracował i udostępnił wytyczne ułatwiające przystosowanie przepisów krajowych do ich europejskiego odpowiednika.

Prace nad PKE są na ukończeniu

Jak wyjaśnia minister Janusz Cieszyński, prace nad PKE są na ostatniej prostej i jej projekt będzie rozpatrywany na najbliższym posiedzeniu Komitetu Stałego Rady Ministrów, a następnie prosto do Sejmu.

Należy się spodziewać szybkiego uchwalenia Prawa Komunikacji Elektronicznej, co niestety zwiastuje, że zapisy tej ustawy nie będą należycie dopracowane.

Projekt ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa przyspieszył

Fri, 28 Jan 2022 15:04:19 +0100

W dniu 27 stycznia 2022 roku Komitet Rady Ministrów do Spraw Bezpieczeństwa Narodowego i Spraw Obronnych (KSBO) pozytywnie zaopiniował projekt zmiany ustawy o KSC. Komitet przekazał zalecenie pilnego procedowania projektu.

📢 Ważny krok w sprawie ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa❗
Komitet RM do spraw Bezpieczeństwa Narodowego i spraw Obronnych pozytywnie zaopiniował projekt zmiany ustawy o KSC. Komitet przekazał zalecenie pilnego procedowania projektu ✅ @PremierRP @jciesz #KSC
— CYFRYZACJA KPRM (@CyfryzacjaKPRM) 27 stycznia 2022

Jeszcze projekt a już trochę historia

Prace legislacyjne nad nowelizującą ustawę o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa trwają od września 2020 roku. Jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie Rządowego Centrum Legislacji pierwszy projekt ustawy nowelizującej KSC pojawił się w styczniu 2021 r.

Projekt nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa został pozytywnie zaopiniowany przez Komitet Rady Ministrów do Spraw Cyfryzacji (29 stycznia 2021 r.) oraz Komitet do Spraw Europejskich (5 marca 2021 r.). Następnie 15 marca 2021 r. opiniował go Stały Komitet Rady Ministrów (SKRM).

W październiku 2021 r. na stronie KPRM opublikowany został projekt nowelizacji ustawy o KSC, w którym zamieszczono, między innymi, przepisy dotyczące utworzenia strategicznej sieci bezpieczeństwa.

Jaka czeka nas przyszłość ?

Jak wynika z informacji umieszczonej na stronie KPRM, po zaopiniowaniu projektu ustawy przez Komitet Rady Ministrów do Spraw Bezpieczeństwa Narodowego i Spraw Obronnych, skierowany zostanie pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów (ponownie?). Po zaakceptowaniu projektu przez komitet, projekt zweryfikuje komisja prawnicza pod względem poprawności legislacyjnej i redakcyjnej a następnie Rada Ministrów podejmie decyzję o przyjęciu projektu i skierowaniu go do Sejmu.

Analizując projekt nowelizacji ustawy o KSC (wersja z dnia 12.10.2021 r.) trudno nie zadać sobie poniższych pytań:

Jaki wpływ na działalność przedsiębiorców telekomunikacyjnych będzie miało wejście w życie tej nowelizacji KSC ?

W ostatnich tygodniach rozmawiałem z wieloma przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi na temat świadczenia usług podmiotom rządowym lub samorządowym oraz na temat wpływu na ich działalność utworzenia Strategicznej Sieci Bezpieczeństwa (SSB) i powołania Operatora tej sieci.

Okazuje się, że zdecydowana większość z tych przedsiębiorców spodziewa się utraty klientów. Jeśli utracą klientów rządowych i samorządowych to skierują swoje oferty do potencjalnych odbiorców usług, którym obecnie inni ci przedsiębiorcy świadczą usługi telekomunikacyjne. Oznaczać to może, że „zagęści się rynek telekomunikacyjny usługodawcami” co w konsekwencji może niekorzystnie wpłynąć na już bardzo trudny rynek telekomunikacyjny.

Dlaczego przepisy dotyczące organizacji i funkcjonowania sieci telekomunikacyjnej umieszcza się w ustawie o KSC a nie w prawie telekomunikacyjnym?

Na to pytanie niestety nie znajduję odpowiedzi.

W jakim celu tworzy się Strategiczną Sieć Bezpieczeństwa oraz w jakim celu powołuje się Operatora tej sieci?

Odpowiedź możemy znaleźć w uzasadnieniu do projektu z dnia 12.10.2021 r. „Celem tworzonej strategicznej sieci bezpieczeństwa jest zapewnienie realizacji zadań na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego w aspekcie telekomunikacyjnym, …. „

Jednak jest to bardzo nieprecyzyjne określenie celu tworzenia SSB. Z treści projektu ustawy wynika, że SSB jest tworzona na potrzeby podmiotów, które mogą realizują lub mogą realizować zadania na rzecz szeroko pojętego bezpieczeństwa.

Czy w obecnym stanie prawnym są narzędzie umożliwiające realizację zadań zapewnienia telekomunikacji podmiotom realizującym zadania na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa, bezpieczeństwa i porządku publicznego?

Oczywiście, że są przepisy zawarte w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawie z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców oraz rozporządzeniach wydanych na ich podstawie.

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa

Thu, 25 Nov 2021 13:37:00 +0100

Tytułem wstępu trochę historii

Pomysł utworzenia systemu teleinformatycznego przeznaczonego do zapewnienia komunikacji na potrzeby obronności i bezpieczeństwa należy ocenić jako bardzo pozytywny. Pomysł taki był rozpatrywany w latach 2005 – 2009 w byłym Ministerstwie Infrastruktury (poprzednikiem Ministerstwa Cyfryzacji) w ramach projektu systemu łączności administracji publicznej. Zakładano tam, że powołany zostanie organ administracji rządowej (np. biuro podległe premierowi), który na potrzeby administracji publicznej będzie zapewniał usługi telekomunikacyjne przy wykorzystaniu istniejącej infrastruktury należącej do przedsiębiorców telekomunikacyjnych w czasie normalnego stanu państwa oraz w czasie sytuacji kryzysowych, zagrożenia wojennego lub wojny. Istniejące przepisy stwarzały i nadal stwarzają takie możliwości.

Rodzi się pytanie kierowane do autorów projektu ustawy nowelizującej KSC

Skoro są przepisy umożliwiające stworzenie systemu telekomunikacyjnego na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa, to jaki jest faktyczny cel projektowanej nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa w części dotyczącej Strategicznej Sieci Bezpieczeństwa?

Kolejna wątpliwość jaka nasuwa się analizując przepisy projektu KSC to:

Dlaczego regulacje dotyczące OSSB umieszcza się w KSC a nie w ustawie Prawo telekomunikacyjne. W ustawie Prawo telekomunikacyjne (podobnie ma być w ustawie Prawo komunikacji elektronicznej) regulowane są prawie wszystkie aspekty związane z telekomunikacją, w tym funkcjonowanie w dziedzinie telekomunikacji podmiotów nie będących przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi?

Utworzenie strategicznej sieci bezpieczeństwa i wyznaczenie operatora tej sieci.

W projekcie zmiany KSC zawarto regulacje umożliwiające utworzenie strategicznej sieci bezpieczeństwa (SSB), którą uruchomi i będzie zarządzał Operator strategicznej sieci bezpieczeństwa. Operatora takiego wyznaczy Prezes Rady Ministrów spośród przedsiębiorców telekomunikacyjnych spełniających określone w ustawie KSC warunki.

Podkreślić w tym miejscu należy, że Operator ten będzie przedsiębiorcą telekomunikacyjnym prowadzącym działalność na zasadach określonych w ustawie Prawo telekomunikacyjne (Pt) oraz dodatkowo na podstawie KSC będzie mógł świadczyć usługi na zasadach preferencyjnych praktycznie wszystkim podmiotom będących we właściwościach organów administracji publicznej.

Praktycznie każdy organ administracji publicznej, prawie każda instytucja podległa tym organom albo przez nie nadzorowana realizuje zadania z zakresu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa i obronności państwa, ochrony granicy państwa, ochrony ludności i obrony cywilnej lub zarządzania kryzysowego. Oznaczać to może, że każdy z tych podmiotów może być lub będzie abonentem OSSB.

Ponadto Prezes Rady Ministrów może zobowiązać OSSB do świadczenia usług:

właścicielom i posiadaczom obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej, (wykaz tych podmiotów jest niejawny, dlatego nie ma możliwości wskazać, ile jest takich podmiotów),
przedsiębiorcom, o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym – aktualnie jest to ponad 200 bardzo dużych przedsiębiorstw.

Świadczenie usług telekomunikacyjnych w ramach eksploatacji SSB, mocą znowelizowanej KSC, wyłączone będzie spod ustawy Prawo zamówień publicznych (PZP). Każdy inny przedsiębiorca telekomunikacyjny chcący zawrzeć umowę na świadczenie usług z podmiotom administracji publicznej będzie musiał spełniać wymogi określone w ustawie PZP.

Dostęp do infrastruktury telekomunikacyjnej

Dodatkowym udogodnieniem dla OSSB, stworzonym przez nowelizowaną ustawę KSC, jest ułatwienie dostępu do infrastruktury zarówno będącej we właściwości innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych jak i należących do podmiotów administracji rządowej lub samorządowej. Kolejnym udogodnieniem dla OSSB będzie prawo pierwokupu sieci telekomunikacyjnych będących w posiadaniu administracji samorządowej np. będących w posiadaniu gmin lub regionalne sieci szerokopasmowe.

Co z tego może wynikać dla przedsiębiorcy telekomunikacyjnego?

Jaki wpływ na jego biznes będzie miało wyznaczenie i prowadzenie działalności Operatora Strategicznej Sieci Bezpieczeństwa na zasadach określonych w projekcie KSC w brzmieniu zaproponowanym 12.10.2021 r?

Można przewidzieć, z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że po wejściu w życie nowelizacji KSC większość podmiotów rządowych i samorządowych rozwiąże umowy z przedsiębiorcami aktualnie świadczącymi im usługi lub nie przedłuży kończących się umów, aby skorzystać z usług OSSB.

Szczególnie dotkliwie to może się odbić na działalności tych przedsiębiorców, którzy świadczą usługi na terenach wiejskich. Głównym źródłem dochodu w takich przypadkach są usługi świadczone podmiotom administracji publicznej t.j. urzędowi gminy, szkołom, przedszkolom, podmiotom podległym lub nadzorowanym przez gminę, przedsiębiorcom, w których gmina jest jedynym lub większościowym udziałowcem itp. Ponadto przedsiębiorca taki świadczy usługi na rzecz mieszkańców gminy. Jednak po utracie możliwości świadczenia usług na rzecz podmiotów gminnych opłacalność świadczenia usług może spaść do zera w niektórych przypadkach działalność taka może przynosić straty.

Skutki powyższego: urząd gminy i podmioty gminne będą miały zapewnione usługi telekomunikacyjne przez OSSB, natomiast, mieszkańcy gminy mogą zostać pozbawieni dostępu do usług telekomunikacyjnych. Przedsiębiorca telekomunikacyjny, dla którego zasadniczym źródłem dochodu aktualnie jest współpraca z podmiotami samorządowymi, może mieć problemy z „utrzymaniem się na rynku”. Prawdopodobnie ten obszar zostanie zagospodarowany przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego wyznaczonego do pełnienia funkcji OSSB ale już poza eksploatacją SSB.

W podobnej lub w jeszcze bardziej niekorzystnej sytuacji mogą się znaleźć przedsiębiorcy świadczący usługi urzędom obsługującym organy administracji rządowej, przedsiębiorcom posiadającym infrastrukturę zaliczoną do krajowej infrastruktury krytycznej, przedsiębiorcom o szczególnym znaczeniu gospodarczo obronnym. Utrata możliwości świadczenia usług tym podmiotom może skutkować utratą dochodów a tym samym przyczynić się do likwidacji przedsiębiorców telekomunikacyjnych.

Odrębnym zagadnieniem jest ocena wpływu funkcjonowania OSSB na regulację rynku telekomunikacyjnego, ale to zagadnienie polecam specjalistom zajmującym się takimi analizami. Powstanie OSSB ponad wszelką wątpliwość wpłynie na rynek telekomunikacyjny, szczególnie na funkcjonowanie mikro, małych i średnich przedsiębiorców telekomunikacyjnych przede wszystkim na tych, którzy swoją dzielność opierają na świadczeniu usług podmiotom administracji rządowej lub samorządowej.